Huta Cynku i Ołowiu ZV

Huta powstała na początku lat 70. Zbudowana została rekordowo szybko, bo tylko w 2 lata. Zakład zatrudniał ponad 1500 pracowników i składał się z 70 budynków. Roczna produkcja wynosiła 30 tysięcy ton ołowiu i dwa razy tyle ton cynku. Dodatkowo powstawał tutaj też w mniejszych ilościach kadm. Po zmianach wynikających z upadku Jugosławii na początku lat 90. rozpoczęły się problemy finansowe. Fabryka działała 30 lat – została zamknięta w 2003 roku. Powodem było bankructwo, ale także presja społeczna z powodu zanieczyszczenia środowiska. W tamtym okresie WHO zaliczyła to miejsce do najbardziej zanieczyszczonych na świecie. Wysoki poziom toksyn przyczynił się do zwiększonej zachorowalności mieszkańców na nowotwory i inne choroby. Badania kilka lat po zakończeniu produkcji wykazały stężenia ołowiu, kadmu i cynku w glebie, które nadal były kilkadziesiąt razy wyższe od dopuszczalnych norm. Niwelacja wymagałaby usunięcie gleby w rejonie na głębokość 50 cm. Dzisiaj po ponad dwóch dekadach od zamknięcia huty, nieczynne budynki nadal przypominają o historii tego miejsca. Położone w dolinie otoczonej malowniczymi górami, ogromne postindustrialne tereny, wypełnionymi zniszczonymi budynkami stanowią niezwykły kontrast z otoczeniem. Całość sprawia wrażenie zapomnianego przez świat toksycznego odludzia, gdzie każdy krok wzbudza tuman pyłu. Wzbudza też ciekawość do zagłębienia się w tę monumentalną industrialną pustynie pełną niszczejących budynków i instalacji. Po dawnym gwarze pozostała niezwykła cisza, którą przerywa wiatr poruszający przerdzewiałymi elementami konstrukcji.